Bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering gaat over de werking van onze gemeente, toegelicht op drie gebieden. 
•    Onze dienstverlening aan inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. 
•    Onze bedrijfsvoering: het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. 
•    En onze griffie die de raad ondersteunt en adviseert ten behoeve van een hoogwaardige kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming.

Bij deze Berap lichten we de stand van zaken van een paar punten toe: Woo, archief op orde, E-Depot, Datagedreven werken en participatie.

Woo in relatie tot archief

De Woo geldt vanaf 1 mei 2022.  Vanaf 1 november 2024 geldt er een actieve openbaarmakingsplicht voor 5 informatiebronnen. Hier voldoet de gemeente aan. De volgende invoerfase  van informatiebronnen waarvoor de actieve openbaarmakingsplicht gaat gelden is door het Rijk uitgesteld. Naar verwachting volgt die invoerfase eind 2026. Als gemeente hebben we besloten om het Rijk te volgen in de verplichting(en) bij actieve openbaarmaking. Dit betekent dat het jaarbudget 2026 naar verwachting niet geheel gebruikt gaat worden. Het uitstel maakt een financiële doorkijk naar 2027 lastig, omdat het Rijk niets gemeld heeft over het tempo dat gevolgd zal worden.

Het aantal Woo-verzoeken (passieve openbaarmaking) stijgt nog steeds. In 2022 waren het er 4. In 2023 en 2024 steeg dit aantal naar 29 en 31.  In 2025 hebben we 44 verzoeken behandeld en de stand van zaken in 2026 is dat we 17 verzoeken hebben ontvangen. Daarnaast kan de gemeente onvoldoende beroep doen op de Archiefwet vanwege achterstand in de archivering.  

In 2026 is naar aanleiding van de motie Archief op orde een businesscase opgesteld voor het uitbesteden van het archiefbeheer. De gemeenteraad heeft hierover op 30 juni 2026 een positief besluit genomen. Aansluitend kunnen de voorbereidingen starten om de archieven toegankelijk te maken, zoals het inventariseren en gereedmaken voor overbrenging en openbaarmaking. Daarnaast is gestart met de uitvoering van acties uit het meerjarenplan Archief op orde 2026-2028. Een eerste concernbreed overzicht van de informatiehuishouding is op hoofdlijnen gerealiseerd, met inzicht in waar informatie binnen de organisatie wordt opgeslagen. Via periodieke kwaliteitscontroles is meer zicht verkregen op de kwaliteit van registratie en archivering. Ter borging en verdere verbetering is een kwaliteitssysteem ingericht en zijn inmiddels twee interne audits uitgevoerd. Hiermee worden concrete stappen gezet richting het voldoen aan wet- en regelgeving en het duurzaam op orde brengen van de informatiehuishouding.

Inwonersparticipatie

De raad heeft op 30 juni jl. besloten de mogelijkheden tot inwonersparticipatie in onze gemeente beter te borgen en integraal te versterken. Dit als noodzakelijke basis voor het tijdig en kwalitatief opstellen van de participatieverordening conform de Wet versterking participatie per 1 januari 2027. De raad heeft daarbij besloten de volgende middelen per direct beschikbaar te stellen:

• 2026: Incidenteel € 36.200 voor de inhuur van een kwartiermaker voor het opstellen van de bredere participatieverordening en dit te dekken uit de reserve personeel. 
• 2026: De structurele lasten voor de werving en aanstelling van de participatieadviseur in de laatste maanden van 2026 van € 32.000 beschikbaar te stellen en dit te dekken uit de reserve personeel.
• 2027: Het incidentele implementatiebudget van € 100.000 in 2027 beschikbaar te stellen voor de uitvoering en borging van variant 3 en dit te dekken uit de algemene reserve. 
• 2027 e.v.: De structurele lasten vanaf 2027 € 95.300 te verwerken in de begroting 2027.

De meicirculaire 2026 leidt voor Twenterand tot een nadeel van € 683.000 in 2026. Dit effect wordt voornamelijk veroorzaakt door de afrekening met het btw-compensatiefonds en door diverse hoeveelheidsverschillen bij de verdeelmaatstaven van het gemeentefonds. Daar staat een klein positief effect tegenover als gevolg van een hogere accresraming.

De nieuwe accresraming uit de meicirculaire heeft voor Twenterand voor 2026 een positief effect van ruim € 150.000. Het accres is de jaarlijkse groei of krimp van het gemeentefonds en wordt gebaseerd op de ontwikkeling van het nominale bruto binnenlands product (bbp).

Daarnaast vindt in de meicirculaire 2026 de definitieve afrekening met het btw-compensatiefonds (BCF) over 2025 plaats. Omdat gemeenten landelijk meer btw hebben gedeclareerd bij dit fonds dan eerder werd verwacht, is de definitieve vrijval uit dit fonds lager dan het voorschot dat al in 2025 is uitgekeerd. Hierdoor wordt in 2026 incidenteel een bedrag aan het gemeentefonds onttrokken. Voor Twenterand resulteert dit in een eenmalig nadeel van € 361.000.

Het grootste negatieve effect wordt veroorzaakt door de hoeveelheidsverschillen bij de berekening van de algemene uitkering. Deze leiden per saldo tot een nadeel van € 899.000. Dit komt doordat zowel de aantallen van enkele verdeelmaatstaven als de bedragen per maatstaf zijn aangepast. Met name de maatstaf ‘huishoudens met een laag inkomen met drempel’ heeft een aanzienlijk nadelig effect. Op basis van definitieve gegevens van het CBS zijn de aantallen voor Twenterand lager vastgesteld dan de eerder gehanteerde voorlopige cijfers. Omdat deze maatstaf zwaar meeweegt in de verdeling van het gemeentefonds, heeft deze correctie een aanzienlijk negatief effect op de algemene uitkering.